Klagen mag ik niet. Ik merk dat God me met vele gaven heeft willen zegenen. En een van die gaven is de kunst van het uitleggen van zijn geweldige uitspraken en daden.
Wie m’n weblog volgt, merkt vast ook wel dat ik geregeld uitermate positieve reacties krijg. (De negatieve komen via m’n mail 
.)
Gisteren liep ik in een boekhandel in Spakenburg, en keek ik even in een boekje van Peter Scheele. M’n oog viel op een passage waarin hij beschrijft hoe uit positieve reacties (die ook hij krijgt) af te leiden is hoe het er in een kerk voorstaat.
En vaak werkt dat heel subtiel. Drie voorbeelden van positieve reacties die ik gekregen heb.
1. “Je preekt zo enthousiast en ik geloof wat je doet en zegt.”
2. “Ik heb geen moment mijn ogen dicht gedaan.”
3. “Je hebt me aan het denken gezet.” (Afgelopen zondag nog tegen me gezegd.)
Wat communiceert iemand die dat tegen me zegt? Ik denk dit:
1. “In andere kerkdiensten zie ik zelden of nooit enthousiaste predikers. En als ik iets niet doe, dan is het wel geloven in wat hij zegt. Hij doet er gewoon z’n ding of hij vertelt de dingen alsof ze doodnormaal zijn.”
2. “Normaliter val ik wèl in slaap tijdens de preek. En niemand die daarover valt – ikzelf ook niet.”
3. Dit is een hele subtiele. Als iemand zegt dat-ie door m’n preek aan het denken is gezet, betekent dat vanzelf ook dat dit niet per se hoeft te gebeuren! En dan denk ik: Hoe is het mogelijk! Hoe kan het zijn dat de onnavolgbare, glorieuze, rijk aan gedachten zijnde Gód spreekt en dat de mens niet aan het denken gezet wordt?!
Hoe krijg je dat als prediker van die God toch in vredesnaam voor elkaar?
Ik denk dat de beste man die dat tegen me gezegd heeft, er onbewust mee akkoord gaat dat het ook voor mag komen dat je in een kerkdienst niet aan het denken gezet wordt.
Nou, dat mag niet en dat kan niet.
Want dan zijn er wel woorden gesproken, maar niet het woord van de God die onze gedachten elke (zon)dag ver te boven gaat.
Reageer
Reacties
Hoi David,
Ik kan me wel vinden in wat Jos zegt. Ik ben trouwens een van de mensen die gewoon niet zo graag hoort/ziet preken. Ik las wel een aantal met wisselend plezier van je website, maar als jij preekt vind ik je te gelikt, te veel performance, hoe je het ook maar noemen wilt, maar het komt niet bij mij over. En deze blog wekt op mij de indruk dat je je nogal verheven voelt boven de andere predikanten. ‘t Zal vast wel niet zo bedoeld zijn, maar dat is de indruk die je wekt. Alsof er maar één type dominees mag zijn en dat is het hyperenthousiaste type a la David H. ik denk dat of de vonk nu over komt of niet ook te maken heeft met het type mens dat je bent. Ik ken een predikant die ds. is ergens in het oosten des lands, die niet enthousiast is op de kansel, maar bij hem word ik warm, ontroerd, geraakt, omdat ik merk dat niet hij spreekt maar God zelf; een diepe eerbied voor de bijbel. Maar wat ik bij hem ook proef is betrokkenheid op leed, op de samenleving, besef dat leven geen lolletje is, zelfs niet met God aan je zijde, ja, dat God zelfs ook – ik zeg het maar menselijk – tranen kan huilen om wat wij van de aarde maken. Ik mis in jouw preken die betrokkenheid op mensen en samenleving, om eerlijk te zijn. Om zo te zeggen: ik vind het te beperkt.
Nou, dat is toch ook wel weer wat in balans, om eens een kritische blik op jouw preken hier te lezen. No offense natuurlijk. Mijn directeur zegt wel eens: alle kritiek op ons bedrijf is gratis advies.
Hartelijke groet!
Willem
Bedankt, Jos en Willem.
Jos, natuurlijk ga ik ook niet van het negatieve uit als men iets positiefs tegen me zegt. Maar ik vond het juist voor mezelf goed om dit wel in te zien. Juist tegen hoogmoed. (Al geef ik toe dat het erop lijkt, ook als ik m’n blog teruglees, dat ik mezelf tegen over de ‘rest’ predikanten zet. Dat spijt me, Willem, want dat is juist wèl hoogmoed.)
Ik wil me niet tegenover de rest predikanten zetten, maar tegenover de GKv-kerkcultuur zoals ik die meen te zien. Een cultuur die er m.i. mee akkoord is gegaan dat je in de kerk NIET per se aan het denken hoeft gezet te worden. Een cultuur die slapen in de kerk als ‘acceptabel’ beschouwd en een cultuur die er m.i. te vaak mee akkoord gaat dat predikers teveel boven de Bijbelstof gaan hangen en hun eigen gedachten of associaties aan de dag leggen.
“Volgende keer beter”, zeggen of denken we dan.
(Overigens: als ik tegen mijn vrouw zeg dat ik van haar hou, dan zeg ik inderdaad niet tegen haar dat ik aan andere vrouwen een hekel heb. Wat ik wel zeg is dat ik níet van andere vrouwen hou zoals ik van Margreet hou.
Ik zet slapen in de kerk niet tegenover enthousiast (om David Heek) zijn, maar slapen tgo niet-slapen, en denken tgo niet-denken. Zo ook: houden van tgo niet-houden van. En dat laatste is wat anders dan aan iemand een hekel hebben.
Willem, je schrijft dat het type mens niet zo belangrijk is. Vervolgens zeg je dat je via die specifieke prediker God zelf hoort spreken. Omdat die prediker zo en zo is/preekt. Ik ben daar trouwens erg blij mee voor je.
Ik hoop alleen dat je doorhebt dat je precies hetzelfde doet wat anderen met mij doen. Anderen prijzen mij enthousiasme en originaliteit enzo, jij prijst zijn enorme, warme, betrokken pastorale bewogenheid (wat een prachtige gave is (ik hoop daar inderdaad meer van te krijgen)).
Het gaat ook mij niet om de persoon van de prediker. Het gaat me om de kerkcultuur die m.i. bloot komt te leggen in de verschillende positieve reacties.
Het leven is geen lolletje, schrijf je. Als je het zo omschrijft, ben ik dat met je eens.
Ik denk wel dat het leven, juist mét God aan je zij, altijd diepe en volle vreugde is. Zelfs in de pijn.
Ik weet dat ik veel te snel zeg, Willem. Maar als ik iets geleerd heb (van Paulus en John Piper) dan is dat het wel. Zelfs geketend in zijn boeien (!), beleefde Paulus vreugde.
En de diep depressieve schrijver van Psalm 42 hoopte op God. Als de enige God die de mens (vreugdevolle) uitkomst kan geven – niet ná, maar zelfs ín de ellende (anders ben je m.i. nooit in staat zo’n psalm te schrijven).
Oké, dat is misschien geen enthousiaste vreugde met bulderend gelach en humor. Maar – ondanks tranen – blijft het vreugde. In, met en door God zelf.
PS 1. Het verschil tussen (gevoelens van en Bijbelse aandacht voor) moeiten en depressiviteit, en vreugde is dat het eerste altijd terugslaat op jezelf. Vreugde zoekt een úitweg. Vreugde heeft een tweede persoon nodig.
Een prediker die altijd veel oog heeft voor depressies en de moeiten, loopt m.i. het risico deze depressieve gevoelens te gaan verheerlijken en er eindeloos in rond te blijven draaien.
God is een medelijder, maar ook meer dan dat.
Hij wil en kan uitkomst uit de deprimerende levensmolen geven.
PS2. Ik ken een van de studenten op de TU (nu dominee) die er erg prat op ging als zijn hoorders na zijn preek/kerkdienst huilden.
En dan bedoelde hij m.i. niet van blijdschap om God, maar uit zelfbeklag met als extra een God die met hem meehuilt (na het vanaf de kansel roeren in de emoties).
Ik heb hem geregeld gezegd dat dat een verkeerd preekdoel is, emotionele manipulatie en een half evangelie.
Hoi David,
Dank je voor je uitgebreide reactie. Je hebt me betrapt op een typo: waar ik schreef dat karakter niet zo belangrijs of je aansluiting voelt bij een prediker, bedoelde ik juist dat het wel een grote rol speelt. Ik hoop dat daarmee mijn verhaal iets begrijpelijker is. Want daarmee bedoel ik te zeggen dat je je vaak thuisvoelt bij die prediker die op de een of andere manier overlap heeft met het karakter dat ik als gemeentelid heb. In de zin van: we begrijpen elkaar. Dit is het. Het aparte is dat juist de bijbel volgens mij zegt dat het Gods Woord is dat mijn hart moet raken. Of nog beter: Jezus, door zijn Geest. Hoe kan ik nou in slaap vallen als Gods Woord open gaat? Hoe kan ik me nu ergeren aan een prediker als Gods Woord open gaat? En, ik schaam me, het gebeurt me.
Wat die vreugde betreft kan ik wel netjes zeggen dat het zo is, dat met God aan je zijde alles in het leven ‘diepe’ vreugde is (wat blijkbaar iets anders is als lol hebben, plezier hebben, tenminste als je niet wilt uitkomen bij die lachwekkende in lach van de geest vallende ameriken, check youtube…) maar wat die diepe vreugde dan concreet is, is mij (nog) niet duidelijk. Zit je dan nooit meer in het nauw, in de piepzak? Zijn daarin de OT-psalmen dus passé? Ik voel me daar juist nu zo vaak bij thuis omdat die zo vaak laten zien dat het allemaal niet zo’n lolletje is. En dan wel: ‘maar de Heer zal uitkomst geven…’ (Ps. 42). Diepe vreugde, ik geloof dat ik er alleen maar van kan spreken als ik het diepe donker van deze wereld aan den lijve ondervindt.
Amen op je woorden over de predikers die bewust het gemoed willen bespelen, die er op uit zijn tranen te trekken. Schop ze van de kansel Alhoewel ik geloof dat God soms echt meehuilt met deze schepping en de zooi die wij er van maken. ‘t Is wel zijn wereld die aan de knoppen is. Ik erger me wel eens aan gereformeerden/gelovigen die schijnbaar alleen bezig zijn met hun zieleheil, hun persoonlijke vreugde in God, hun blij zijn Hem, maar zich weinig gelegen liggen aan het feit dat God niet zo blij is met ons en wat wij doen op deze aarde. Wat een puinzooi maken we er van.
Zomaar wat oprispingen.
Een goede avond verder, het ga je goed,
Willem
Bedankt, Willem.
Ik wil op één ding reageren. Je zegt dat je je schaamt wanneer je je ergert aan een prediker wannneer Gods woord opengaat.
Ik heb dat ook lang gedacht en gevoeld. Want het gaat toch om Gods woord (en niet om de verteller ervan)…?
Maar… het is juist de prediker die het woord van God (door)vertelt. Op het moment dat de prediker zoiets uitstraalt als ‘ja, ik vind het evangelie zelf ook behoorlijk voorspelbaarof ‘het (God) is eigenlijk al zo duidelijk als wat dan ook’, dan denk ik: het is TERECHT dat je je aan zo’n iemand ergert.
Ergerde Jezus zich ook niet aan mensen (Farizeeën en schriftgeleerden) die meenden dat ze Gods woord prima voorleefden en verkondigden?
Ik wil pleiten voor en alle ruimte geven aan oprechte gevoelens van kwaadheid of ergernis richting predikers, wanneer zij hun prachtige werk in kleingeloof, misplaatste arrogantie, betweterigheid en (homiletische) gearriveerdheid doen.
Te vaak wordt (nog) gezegd dat ze Gods woord brengen en dús boven alle kritiek verheven zijn.
Al vind ik niet dat je je door deze gevoelens moet laten beheersen. Want inderdaad, Gods woord is sterker dan welke preek of prediker ook.
Maar laten we bij ons gevoel blijven en predikers in alle liefde (en dat is niet het tegenovergestelde van oprechte boosheid) blijven aanspreken, mailen en corrigeren.
God heeft ons niet voor niets die antennes gegeven.
David
Hoi David,
Ik vind je gedachten over de positieve opmerkingen interessant, en deel de conclusie dat het eigenlijk onmogelijk zou moeten zijn dat Gods woord je niet aan het denken zet.
Maar volgens mij doe je je luisteraars/lezers en ook jezelf geen recht als je uit de positieve opmerkingen ook negatieve vooronderstellingen meent te kunnen afleiden.
Waarom kan je de positieve opmerkingen niet gewoon op zichzelf zien? Een wat flauw voorbeeld: als jij tegen Margreet zegt dat je van haar houdt, zeg je daarmee toch nog niet meteen dat je een hekel hebt aan alle andere vrouwen?
Soms zal een preek of artikel oid voor iemand ook net zo’n piekmoment zijn, en het lijkt me goed wanneer hij dat dan ook kan uitspreken, zonder daarmee meteen iets (in positieve of negatieve zin) over andere preken te zeggen…
Hartelijke groet!