Het vervolg op deel 1 vind ik spannender en relevanter om te doen. Want de vraag is: Hoe merk ik concreet, in deze blog toegespitst op m’n taak als voorganger, dat Jezus Christus in mij leeft? Of geredeneerd vanuit de hoorder: hoe kun je als serieuze volgeling van Jezus Christus (want daar ga ik nu van uit; dat je Jezus graag wilt volgen) je voorgangers op geestelijke waarde schatten?

Voorzichtigheid is hier geboden, omdat een te snel oordeel over je voorgangers – ze zijn gewoon van vlees en bloed – veel kapot kan maken wat niet kapot hoeft.

Toch meen ik wel bepaalde zaken aan te kunnen wijzen die er met vrij grote zekerheid op kunnen wijzen dat een voorganger niet met de Jezus leeft die zich in de Bijbel heeft bekendgemaakt.

De kans is aanwezig dat Jezus Christus niet in je voorganger leeft, wanneer je merkt dat je voorganger…

1. …niet Jezus’ maar zijn eigen evangelie (lees: gedachten) verkondigt.

In de kerkdienst wordt wel uit de Bijbel gelezen, maar in de preek die daarop volgt wordt niet of nauwelijks op het gelezen gedeelte terug gegrepen. (Je merkt dat je je hele Bijbel niet nodig hebt tijdens de preek. Vergis je niet, dit gebeurt vaak!)
Je hoort je voorganger aan, maar voor jou, als leerling van Jezus (!), is volstrekt onduidelijk waarom op basis van de preek die je hoort eerst uit de Bijbel gelezen moest worden.
Dit gedrag mondt vaak uit in allerlei onzinnige associaties en oppervlakkig gezwets.
(Laatste vertelde iemand me dat een prediker op basis van de Korintiërtekst dat ‘de kinderen in Christus geheiligd zijn’ een groot deel van zijn preek inruimde voor zijn visie op ’seks voor het huwelijk’. De beste man heeft óf bij zijn eigen gedachten een Bijbeltekst proberen te zoeken óf de Bijbeltekst niet boeiender gevonden dan z’n eigen associaties, waardoor hij de plank vervolgens dus totaal heeft misgeslagen en z’n hoorders – in ieder geval één – verbijsterd en gefrustreerd achtergelaten heeft.)

2. … niet radicaal en uitgesproken durft te zijn.

Dit is mijns inziens de grootste kwaal in de kerken. Dat er voorgangers zijn die op zich wel waarheid verkondigen, maar de scherpe inhoud, randen en toepassingen achterwege laten. Het zijn de voorgangers die de roos (God) uittekenen, zijn doorns misschien ook wel, maar het gevaar daarvan (en daarin juist de schoonheid!) bagatelliseren
Jezus, Petrus, Paulus, Jakobus, wiens woorden en brieven je ook maar leest: het is altijd op ‘t randje, soms er zelfs bewust over.

Haal je voorganger – en als je mij kent: ook mij – eens voor de geest. Merk je dit? Merk je dat je voorganger in die vlijmscherpe Geest van Jezus, Paulus en de zijnen spreekt? Zo ja, blijf onder zijn gehoor en onderga de goede pijnscheuten die tot eindeloze vreugde leiden. Zo nee, zeg er wat van.
Geen gehoor? Uitpakken en wegwezen, want grijze-muizen-prediking is goed voor je oude natuur maar zeer slecht voor je ziel! Bij Jezus en zijn apostelen is grijs geen kleur, maar grauwe mist die tot je ondergang leidt omdat je God niet meer kunt zien.

De reden dat een voorganger niet radicaal of uitgesproken durft te zijn is volgens mij gelegen in het feit dat hij denkt impopulair te worden (dit zal juist niet gebeuren, omdat radicaliteit bijvoorbeeld wat anders dan moralisme is!) én in het feit dat hij niets met de afschuwelijke kant van het evangelie kan of wil kunnen (hel, eeuwige verlorenheid, Gods woede) én in het feit dat vele voorgangers gewoonweg niet koste wat kost de meditatietijd willen nemen om een tekst te laten landen. Ze zien wel de roos, maar alleen oppervlakkig, vanaf een veel te grote afstand. En daar wordt een prachtige roos zo’n doodnormale en doodsaaie bloem van.

3. … structureel blijk geeft van hokjesdenken.

Waarschuwt je voorganger vaak tegen de dwalende evangelischen en de gevaren waaraan je in evangelische gemeentes blootgesteld wordt? Of, als je evangelisch bent, zet je voorganger jullie manier van doen en denken geregeld af tegen gereformeerd gedachtegoed?

Gaat het je veel te vaak over onderwerpen als kinderdoop/geloofsdoop, de (jullie, niet de algemene) kerk, het onderscheid tussen de (goede) kerk en de (slechte) wereld?

Grote kans dat je voorganger een hokjesdenker, een zwart-wit-denker is.

Als Jezus iets gedaan heeft is het wel ageren tegen een simplistisch wereldbeeld en hokjesdenken. En ook zijn volgeling Paulus manoeuvreert zo ruim en creatief mogelijk tussen de verschillende menselijke opvattingen (de eis van de besnijdenis acht hij in zijn Galatenbrief onchristelijk (Galaten 5), maar hij laat Timoteüs omwille van de redding van de Joden besnijden, Handelingen 16, 3).

Voorbeeld: ik zou zo graag zien dat een gereformeerde kerk de kinderdoop wil laten varen om daarmee mensen voor Christus te winnen! Natuurlijk kan ik de kinderdoop vanuit prachtige Bijbelse lijnen verdedigen, maar ik acht deze praktijk niet onopgeefbaar wanneer de eenheid van gelovigen en de redding van buitenstaanders in het geding komt.

Het grote risico van hokjesdenken is dat je naar binnen gekeerd blijft en het als primaire taak ziet je eigen denominatie te beschermen tegen nieuwe christelijke gemeenschapsvormen. Mijn eigen kerkverband, de GKv, maakt zich hier m.i. nog altijd schuldig aan door niet of veel te zachtzinnig op te treden tegen starre instandhouders van ‘vrijgemaakt’ gedachtegoed.

[Zo kwam me laatst ter ore dat een GKv-predikant vanaf de kansel (!) verkondigde dat de volgende zinnen uit een lied niet deugden:
‘En de Geest doorbreekt de grenzen
die door mensen zijn gemaakt.’

De visie van de voorganger was totaal anders. Hij vond deze zinnen onbijbels en stelde dit voor:
‘En de mens doorbreekt de grenzen
die door de Geest zijn gemaakt.’

Hij bedoelde hiermee te zeggen dat de door de Geest getrokken gereformeerd-vrijgemaakte grenzen niet door de mens doorbroken mogen worden.

Tenslotte: natuurlijk is deze blog me niet te doen om elke voorganger eens even lekker hard te gaan zitten beoordelen. Want dat zou betekenen dat ikzelf Jezus niet volg die mij opdraagt ‘elkaar niet te veroordelen maar lief te hebben’. Ik beleef dan ook geen plezier aan dit schrijven.
Ik wil met deze blog bereiken dat de hoorder die Jezus Christus volgt zich door hem begrepen voelt wanneer hij merkt dat hem vanaf de kansel dingen toegeworpen worden die niet met het radicale en vrijheidgevende goede nieuws van die Heer stroken. En ik zou graag willen dat alle voorgangers, inclusief ikzelf, geregeld bij zichzelf te rade gaan of we de dingen doen uit liefde voor Christus en zijn komende koninkrijk of uit liefde voor onze traditie, ons kerkverband of nog erger, voor onszelf en onze onderwerpen-van-houvast.

Dat God de Nederlandse (te stichten) kerken en (bestaande) denominaties met zichzelf verrijkt en vervult, niet in de laatste plaats in de harten en levens van de voorgangers.