En geregeld werpt dat dan ook wel z’n vruchten af. Je stopt met zondigen, je bent daar blij mee, misschien ook wel dankbaar richting God. Maar helaas… na verloop van tijd val je terug in je zonden, voel je je schuldig, en vaak nog schuldiger dan voorheen.
Ik noem dat de cirkel van de zonde die je ontmoedigt en deprimeert, en die ik vooral in gereformeerde kring heel vaak opmerk.

Hoe kan dit, en vooral: hoe kom je uit die cirkel? Gezonde zelfkritiek helpt je hierbij een eind op weg. En dan bedoel ik allereerst kritiek op de kerk. Want hoe vaak wordt ons inderdaad niet verkondigd dat we moeten stoppen met verslavingen, het zoeken van de eigen eer, succes en rijkdom. Kortom: we moeten vechten tegen de zonden.

En dan komt nu mijn tegenvraag. Beste predikers, het is duidelijk waar we tegen moeten vechten, maar… waar vechten we voor? Heeft u het daar ook wel eens over?

Ik denk dat hier de reden ligt dat zoveel christenen steeds weer terugvallen in oude, zondige levenspatronen. Ze hebben geen alternatief (en het wordt hen ook niet verkondigd: veel verder dan de rechtvaardiging en de heiliging komt het niet). Christenen kunnen wel even stoppen, maar de ruimte die dan in hun hart vrij komt, wordt niet gevuld. Ze hebben geen alternatief. Ze móeten wel terugvallen.

Nou, dat alternatief wil God zelf zijn. En nu nog mooier: God belooft je meer te bevredigen en te vervullen dan de ‘mooiste’ zonde dat kan.
Dus dit wordt de vraag die elke christen heeft te beantwoorden: is God zelf je geluk? Zo ja, dan zul je vanzelf (willen) stoppen met zondigen. Zo nee, dan krijg je nog een zwaar en – voorzover ik het kan overzien – ongelukkig leven.

Psalm 37, 1-4

Erger je niet aan slechte mensen,
wees niet jaloers op wie kwaad doen,
zij verdorren snel als gras,
zij verwelken als het jonge groen.

Vertrouw op de HEER en doe het goede,
bewoon het land en leef er veilig.
Zoek je geluk bij de HEER,
hij zal geven wat je hart verlangt.

Het is een nieuwe preek die me liet inzien hoe groot de kracht van de zonde is. Het begint zo klein (Kaïn offert op zich een mooi offer), maar het loopt tenslotte wel uit op moord. Dat vind ik absurd, maar ik zie het om me heen en herken het in mijn eigen leven.

Ook is me in de geschiedenis van Kaïn en Abel duidelijk geworden hoe goed God is. Hij laat de mens namelijk weten wat er gebeurt als we het zich op hem kwijt raken. Hij houdt de kennis daarvan niet voor zichzelf en geeft de mens – in dit geval Kaïn – alle ruimte om God en onze medemens weer recht in de ogen te laten kijken.

Oftewel: kennis van de zonde in mijn leven getuigt van Gods genade!

Genesis 4,1-7 preek 11012009

Het is het offer van Kaïn en Abel. De rook van Abel stijgt op, die van Kaïn niet. De tekenaar moest toch op een of andere manier laten zien dat het offer van Abel wel en dat van Kaïn niet door God werd opgesnoven.

Als dit gedeelte wordt uitgelegd wordt vaak gezegd dat het verschil in de inhoud van het offer zit. Abel gaf het beste van het beste (dier), terwijl Kaïn zomaar wat (graan) gaf. Deze uitleg kan ik me ook nog van de basisschool herinneren.
Ik mag ‘m vergeten.

Het gaat namelijk om de intentie, het doel wat ik met mijn offer(s) aan God beoog.
God zegt niet dat hij het offer van Kaïn niet goed genoeg vond. Hij is wèl verbaasd over Kaïns reactie wanneer de HEER Abels offer opmerkt.

Genesis 4, 5-7 5 …maar voor Kaïn en zijn offer had de HEER geen oog. Dat maakte Kaïn woedend, zijn blik werd donker. 6 De HEER vroeg hem: ‘Waarom ben je zo kwaad, waarom kijk je zo donker? 7 Handel je goed, dan kun je toch iedereen recht in de ogen kijken? Handel je slecht, dan ligt de zonde op de loer, begerig om jou in haar greep te krijgen; maar jij moet sterker zijn dan zij.’

Kaïn offert voor zichzelf én alleen. Met z’n offer is niets mis (Jezus geeft ook zelf aan dat het niet om de hoeveelheid gaat!), maar hij ziet alleen zichzelf staan. En z’n broertje niet. Dat is zijn concurrent, die uitgeschakeld moet en daarom ook zal worden.

Kaïn wil zich aan God opdringen. Zichzelf laten zien. ‘Kijk mij eens offeren, God!’ Zo’n houding naar God laat je altijd weer op jezelf terugvallen. Alsof God zit te wachten op onze prestaties en geld. Echt niet.

Abel laat me zien wat offeren is. Namelijk: leven van de genade van God, die mij zoveel geeft.

Alle offers die ik God breng moeten er daarom ook op gericht zijn mij van mijn isolement, hoogmoed en egocentrisme te bevrijden. Ik moet dus Jezus volgen, want hij is de (blijmakende eerstgeboren) Kaïn die handelde als nakomertje Abel.
En door die Jezus kan ik andere christenen niet als concurrenten, maar als broers en zussen zien.
Die Jezus is dus Kaïn en Abel in één persoon. Abin.