Ik had maar weinig tijd voor een preek, twee dagen. En daar hou ik niet zo van. Ik hou van meditatie-, wandel- en suddertijd.
Tijdsdruk en geestelijke bezigheden zullen wat dat betreft nooit bevriend raken. Toch vreemd dat dit wel kerkelijk en geaccepteerd gemeengoed is.

Ik kon mijn preek van gisteren wel houden, maar ik vond ‘m niet genoeg uitgekristalliseerd. Hij was nog te vers van de pers.

Ik vond het dan ook verrassend om te merken dat er ontzettend goed geluisterd werd. Zelden maak ik mee dat het zo stil is én blijft tijdens een preek. Bijna eng vond ik het…
Het oude woord blijft zo waar: Gods kracht wordt in zwakheid volbracht.

Spreuken 30, 7-9

Toegegeven, het is een titel met een knipoog. Maar wel gemeend, want ik vind echt dat meer christenen over deze eigenschap zouden moeten en kunnen bezitten. Het tegenovergestelde kom ik echter vaker tegen. Dat je met een jou bekend christen praat, en het binnen de minuut over de kerk gaat. Of gewoon, net als ieder ander, over het weer, het werk, voetbal, politiek, en de waan van de dag.

Begrijp me goed, met deze onderwerpen is op zich niets mis. Maar ik vind het zo saai. (Zelfs als het over m’n passie voetbal gaat. Want waar slaat het op dat je met elkaar verbaal aan het uitvechten bent of Fred Rutten nu wel of niet geschorst moet worden naar aanleiding van zijn opmerkingen over de ‘Twentse arbitrage’ tijdens NAC-PSV? Waar gáát dat over?)

Maar het gaat me nu even om die ongrijpbaarheid. Jezus Christus was het.
De evangeliën staan er vol mee. Denk je hem te vatten, verandert hij water in wijn, helpt hij met bijna niets 5000 mensen aan een overvloedige maaltijd of loopt hij over water. Denk je in zijn gedachten over de Bijbel mee te komen, overbluft hij zijn publiek met een diepzinnige vraag over Psalm 110. Denk je hem te kunnen strikken of vast te pinnen in de vorm van een vraag over de Romeinse (lees: heidense) belastingdienst, pint hij jóu vast met een verbluffende tegenreactie. Denk je dat hij nog niet zo gek is als je denkt, zegt hij dat hij al leefde voordat Abraham leefde. Denk je dat je van hem af bent als hij op vrijdag aan een kruis overlijdt, loopt hij zondagmorgen gewoon weer over straat.
Die man was (en is nog steeds) ongrijpbaar.

Dan denk ik: hoe kan het dan zijn dat zijn volgelingen – de zogenaamde christenen – vaak zo voorspelbaar praten en overkomen? Dat je nog geen drie keer hoeft te raden waarover de discussies in de kerken gaan? Dat als je ook maar iets anders in de kerken doet dan men gewend is, dat er dan steevast een groep opstaat om z’n (voorspelbare) ongenoegen te uiten?
Ik begrijp daar niets van. Wel verwonderd staan om de grootheid en ongrijpbaarheid van Jezus Christus, maar dan op je achterste benen staan als z’n volgelingen ook iets van die ongrijpbaarheid van die Heer krijgen en laten zien.

Christenen leven op ongrijpbare wijze. Ze leven namelijk vanuit dat Bijbelse begrip dat haaks staat op en vreemd is aan de bekende en voorspelbare (!) manieren van leven van onze maatschappij: genade.
Net als Jezus zijn christenen ongrijpbaar. Maar een kind kan het begrijpen.

Psalm 22 werd voorgelezen. En als je die psalm bewust meemaakt, en daarna de beschrijving van Jezus’ kruisiging in Matteüs 27, 27-50 leest, loopt het kippenvel over je rug.
De oeroude Psalm beschrijft soms tot op het detail het huiveringwekkende script van Golgota, waarin Jezus eeuwen later de hoofdrol moest en zelfs wilde spelen.

Deze week heb ik de Psalm hertaald. Hij staat hieronder. Gecursiveerd staan de elementen die ook te lezen zijn in de verschillende beschrijvingen van Jezus’ laatste uren.

Psalm 22
Voor de koorleider. Op de wijs van ‘De hinde van de dageraad’. Een psalm van David.

1.
Mijn God, mijn God, waarom verlaat u mij?
Waarom staat u veraf, niet zij aan zij?
Waarom gaat u, zo lijkt het, toch voorbij
aan al mijn vragen?
Mijn God, met schreeuwen vul ik al mijn dagen.
U antwoordt niet, en ook in lange nachten
krijg ik geen rust, geen antwoord op mijn klachten.
Hoort u mij niet?

2.
Toch bent u heilig – dat belijd ik wel.
U troont op lied en zang van Israël.
Hoor hoe ik mijn vertrouwen op u stel:
‘k Wil op u bouwen!
Zoals ons voorgeslacht u ook vertrouwde.
Zij riepen u, waarna u hen kwam leiden.
Erkenden u, waarna u kwam bevrijden.
Dat wil ik nu!

3.
Ik voel mij als een worm, ik ben geen man.
Ik word bespot door wie vertrappen kan.
Men schudt het hoofd, spreekt vol verachting van
mijn godsvertrouwen.
Ik hoor hen zeggen: “Kijk hem nu toch bouwen
op God de HEER – laat die hem dan bevrijden.
Als God hem liefheeft, laat hij hem niet lijden!”
Spotten doet zeer.

4.
Toch heeft ú ooit, toen ik was ingedaald,
mij veilig uit mijn moeders buik gehaald.
En aan haar borst werd ik er bij bepaald
bij u te horen.
U was mijn God voordat ik werd geboren.
Blijf dan niet stil, want ik ga door het duister.
Ik ben zo bang, en niemand helpt of luistert!
Hoor mijn gegil.

5.
Ze staan als stieren, leeuwen om mij heen.
Ze brullen luidkeels om mij zometeen
te overvallen – en ik ben alleen!
‘k Voel me verzwakken.
Zoals het water in de grond kan zakken,
en zoals was door hitte zal verdampen,
zo zak ik weg en heb ik nu te kampen
met tegengas.

6.
Mijn kracht is als een potscherf uitgedroogd.
Mijn tong kleeft in mijn mond, totaal verdroogd.
In dikke stof waardoor het daglicht dooft
laat u mij zitten.
De valse honden tonen hun gebitten.
De bende dreigt en dringt getergd naar voren
om handen en mijn voeten te doorboren.
Mijn kracht bezwijkt.

7.
Ik kan mijn botten tellen, één voor één.
Ik hoor de spot en grappen om mij heen.
En om mijn kleren komt men overeen
het lot te werpen.
O HEER, ik vraag u om uw blik te scherpen.
U bent mijn hulp – help mij dan uit dit lijden.
Als beesten blijven zij mij fel bestrijden.
Kom uit uw schulp!

8.
U hoorde mij, gaf antwoord op uw tijd!
Mijn stem is daarom aan de HEER gewijd.
En wie hem vreest roept met mij mee, verblijd:
“Ik wil hem eren!”
Israëls nageslacht moet hem vereren.
Hij heeft gezag, maar zal je nooit verachten.
Wie naar hem uitkijkt mag zijn komst verwachten.
In diep ontzag.

9.
Mijn lied, aanbidding komt bij u vandaan.
Bij wie u vrezen wil ik zingend staan.
De plek waar ik beloftes doe, voortaan,
is de gemeente.
Wie zwaar vernederd is, zal volop eten.
Moge de mens die God de eer zal geven
verzadigd worden en voor altijd leven!
Dat is mijn wens.

10.
De hele wereld hoort dan van de HEER.
De hele aarde geeft hem alle eer.
En alle volken knielen voor hem neer.
Hij is de koning!
Wie rijk is wil, ondanks zijn mooie woning,
thuis zijn bij God, aanbiddend bij hem wonen.
Wie hier door ’t stof gaat of niet rond kan komen
vangt nooit meer bot.

11.
Een nieuw geslacht zal hem dan dienstbaar zijn.
Het goede nieuws gaat door van groot op klein.
Zelfs voor de foetus zal het duid’lijk zijn:
God houdt van daden!
Eer aan de Vader en zijn wonderdaden!
Eer aan de Zoon door wie wij eeuwig leven!
Eer aan de Geest, die ons geloof zal geven
en in ons woont!

Maar wel een hardnekkig obstakel. Ruim een week heeft davidium.nl er uit gelegen, terwijl niet de meest onkundige persoon geprobeerd heeft de zaak weer recht te breien. Zijn naam zij hier niet met ere genoemd.

Het betekent helaas wel dat gedane beloften niet ingelost konden worden. Tegen alle mensen die ik afgelopen zondag vanaf podium dan wel kansel heb verwezen naar deze site, zeg ik: sorry.
Ik hoop dat u begrip voor de zaak heeft.

Voor de preek van afgelopen zondagmorgen in Amersfoort-De Horsten, klik hier.

Voor de preek van afgelopen zondagmiddag in Nijkerk, zie de categorie ‘Preken’ hiernaast. En scroll naar Efeziërs 1, 4-6.

De site is nog niet helemaal de oude, maar daar wordt verder aan gewerkt. Hij is wel weer in de lucht, en er kan dus weer geschreven worden. Er zit al wel weer wat in het vat, maar wanneer dat eruit komt?
Ik vul op dit moment de uren met het hertalen van Psalm 22 die we zondagmiddag in een zangdienst in De Boogkerk hélémáál gaan zingen.

Wat een klus is dat hé! En nog onbetaald ook.
Een originele vorm van bezigheidstherapie.

Jesaja 65, 17

[De HEER zegt:] “Zie, ik schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.
Wat er vroeger was raakt in vergetelheid,
het komt niemand ooit nog voor de geest.”

Ik begrijp daar niets van. Ik kan niet meemaken hoe het mogelijk wordt dat ik, maar ook de mens in het algemeen, zijn of haar verleden zal vergeten. ‘Wat er vroeger was raakt in vergetelheid’ of zoals de ESV vertaald zegt: ‘… zal niet worden herinnerd’ is onaards, kan niet waar zijn.
Vergeven, dat kan ik wel. Maar vergeten, dat lukt geen mens.

Het kan niet anders of Gods nieuwe hemel en zijn nieuwe aarde moeten overweldigend zijn. Ik denk dan ook dat alleen continue, goddelijke, grandioze overweldiging in staat is om mij mijn verleden te laten vergeten.
Zoals ik alles (helaas even) vergeet als mijn vrouw zomaar en precies op het goede moment ‘Ik hou van jou’ tegen me zegt. Of zoals ik alles (helaas even) vergeet bij een prachtig doelpunt na een schitterend uitgevoerde aanval. Of zoals ik alles (helaas even) vergeet als we als broers en zussen van de Heer heerlijk én uitgebreid eten en drinken, Bijbelstudie doen en dan met elkaar twee- of driestemmig de Heer prijzen.
Het heeft allemaal te maken met overweldiging en vreugde.

Ik heb gelezen dat God dit ooit ook ’s gaat doen. En dat hij daarmee met de komst van zijn Zoon op aarde en door de energie en vreugde die zijn Geest geeft en losmaakt, al begonnen is. En dat die God mij en anderen soms al iets van die extase met bijkomende vergetelheid geeft.

Dit wil ik geloven, hier kijk ik naar uit:

Jesaja 65, 18-19

[De HEER zegt:] “Er zal alleen maar blijdschap zijn
en groot gejuich om wat ik schep.
Ik herschep Jeruzalem in een jubelende stad
en schenk haar bevolking vreugde.
Dan zal ik over Jeruzalem jubelen
en mij verblijden over mijn volk.
Geen geween of geweeklaag wordt daar nog gehoord.”

Mijn God en koning, allerhoogste Heer,
ik geef verheugd uw grote naam de eer.
Uw naam, zo groot en vol van majesteit,
zal ik aanbidden tot in eeuwigheid.
Van dag tot dag zal ik u eer bewijzen.
De HEER is groot en ieder moet hem prijzen.
Zijn grootheid gaat het scherpst verstand te boven.
Laat elk geslacht zijn werk en almacht loven.

Groot is de HEER, hij straalt in heerlijkheid!
Ik denk verwonderd aan zijn majesteit.
Zijn schepping: glorieus tot stand gebracht.
Zijn daden: enkel wonderen uit macht.
Laat jong en oud uw naam en faam benoemen,
met hen wil ik uw macht en grootheid roemen.
Wij zullen uw rechtvaardigheid verspreiden.
en in uw goedheid zingend ons verblijden.

Genadig is de HEER en altijd goed.
vol liefde en slechts toornig als het moet.
Uw schepping brengt u zelf de dank, o HEER!
Uw heiligen bewijzen u hun eer.
Zij zullen van uw koninkrijk getuigen.
Ja, jong en oud zal voor uw glorie buigen.
Uw glansrijk koninkrijk zal eeuwig duren,
Uw koningschap zal alle tijd verduren.

De HEER is sterk, onwankelbaar in macht.
Hij steunt wie valt, wie zwak is schenkt hij kracht.
Wie onder angst en moeiten gaan gebukt,
richt hij weer op, hoe zwaar de last ook drukt.
De mensen kijken op naar u, en weten:
u geeft hun op de juiste tijd te eten.
Uw gulle hand verleidt ons tot gezangen.
Van al wat leeft vervult u het verlangen.

Rechtvaardig is de HEER in zijn beleid.
In alles wat hij doet schuilt vriend’lijkheid.
Wie echt oprecht naar hem verlangt, redt hij.
Hij hoort hun schreeuw, komt in hun angst nabij.
De goddeloze zal het niet lang maken.
Maar wie God liefheeft zal hij trouw bewaken.
Zo wil ik met mijn stem de HEER vereren.
Laat al wat leeft zijn naam voor altijd eren!

Jezus leeft en laat mij leven,
want zijn dood was ook mijn dood.
Hij heeft zich in angst begeven,
want zijn liefde was te groot.
Nu weet ik, al zou ik sterven
dat ik ’t leven zal beërven.
Niet te tellen – zoveel keer
geef ik hem daarvoor de eer.

Jezus, u moest veel verdragen:
hoongelach en trieste spot.
U bent aan een kruis geslagen.
U hing daar, de Zoon van God!
Om mij, zondaar, te bevrijden
van mijn schuld en eeuwig lijden.
Niet te tellen – zoveel keer
geef ik u daarvoor de eer.

Om mij weer bij God te brengen
heeft u mij eens opgezocht.
Om mijn leven te verlengen
heeft u mij eens vrijgekocht.
Zonder Geest totaal verloren
ben ik nu door hem herboren.
Niet te tellen – zoveel keer
geef ik u daarvoor de eer.

U, mijn Heer, wil ik bedanken
dat u koos voor mij, uw dood.
Dat u mij niet af wou danken,
maar uw bloed voor mij vergoot.
Slechts uw liefde kan mij dwingen
om mijn dank nu uit te zingen.
Niet te tellen – zoveel keer
geef ik u, die leeft, de eer.

Ik moest zo-even weer aan dat blog denken toen ik Jesaja 65 las. (Jaja, nog één hoofdstuk en ik heb de kleine Bijbel, zoals ik Jesaja noem, uit.)
By the way, heb je vers 17 tot 25 wel eens gelezen? Zacht gezegd is wat daar staat niet verkeerd! Negen feestjes (en preken?) op een rij!

Toch bleef ik in mijn gedachten vooral steken bij de verzen 11 en 12. Ik denk vanwege dat hemel/hel-verhaal. En ik ontdekte dat het publiek dat het bekendste verhaal van Jezus te horen kreeg, al kon weten hoe Bijbelse verlorenheid eruit ziet.

1. Bijbelse verlorenheid is een keuze waarvoor de mens zelf verantwoordelijkheid draagt.
Wie ‘naar de hel’ wil, wil zonder de God van de Bijbel leven.
De christen die hem heeft leren kennen en vervolgens besloten heeft hem niet meer te willen kennen, hem te dumpen, maakt zichzelf verantwoordelijk voor die keuze. (Over wie God en zijn Zoon hier op aarde niet heeft leren kennen, oordeelt God met andere maatstaven!)

Jesaja 65, 11a

Maar jullie die de HEER hebben verlaten
en mijn heilige berg veronachtzaamd [...]

2. Bijbelse verlorenheid begint met de gedachte dat je geluk en je bestemming maakbaar zijn.
Dit is volgens mij dé gedachte waarin Gods tegenstander ons dag in dag uit wil laten geloven, vooral door consequent gebruik te maken van de eindeloze wegen van de reclame. We moeten ons volsmeren met huidmiddelen, sneaky gemotiveerd met de slogan ‘omdat je het waard bent’. De mooiste auto’s moeten ons het idee geven van geluk, status, een goed imago en reden om uit je bed te komen. En zelfs maandverband schijnt het zwakke geslacht al een happy period te bezorgen. (Waarom merk ik daar nooit iets van ?!)

We dekken – christenen vaker bewust, niet-christenen vaker onbewust – de tafel voor god Geluk en ‘offeren’ ons geld aan de Staatsloterij voor god Bestemming.

Jesaja 65, 11 [Vertaling is mix van NBV en ESV]

Maar jullie die de HEER hebben verlaten
en mijn heilige berg veronachtzaamd,
die voor god Geluk de tafel dekten
en voor god Bestemming de kruiken vulden [...]

3. Bijbelse verlorenheid is onze bestemming als gevolg van bovenstaande godsverering.
Het idee van de bestemming van het leven behelst vaak niet meer dan het geluk voor ons lichaam. God maakt zichzelf in de persoon van Jezus bekend als de God die zowel de bestemming van ons lichaam als van onze ziel bepaalt. Eerst en vooral in positie zin: eeuwig leven met hem. Maar ook in negatieve zin: de eeuwige dood, die in de Bijbel de ‘tweede dood’ wordt genoemd. Over geluk gesproken!

Jesaja 65, 11b-12a

… die voor de god van het geluk de tafel dekten
en voor de god van het fortuin de kruiken vulden,
jullie zal ik voor het zwaard bestemmen,
ieder van jullie zal knielen voor de slacht.

Toegegeven, in het verhaal van de verloren zoons wordt met geen woord gerept over een doodvonnis van de oudste zoon die liever buiten blijft staan. De reden daarvan is dat Jezus het verhaal bewust een open eind geeft. De oudste zoon, waarmee Farizeeën en hoogmoedige ‘christenen’ zich hebben te identificeren, krijgt bedenktijd.
Maar de Bijbel is duidelijk: wie ook daarna nog dwars en ongelovig besluit buiten te blijven staan, is bestemd voor het zwaard: de eeuwige dood. Zo’n iemand wil knielen voor satan, die ooit definitief geslacht wordt.

Maar het belangrijkste element van Jezus’ verhaal blijft in Jesaja 65 overeind staan. Het is de goedheid van de Vader, die de reden van het zwaard en de slacht niet onbesproken laat:

4. Bijbelse verlorenheid is de Vader niet willen antwoorden, niet naar hem willen luisteren en het slechte doen: niet willen wat Vader wil.
Zie je in onderstaande citaat de Vader die zowel voor zijn jongste zoon als voor zijn oudste zoon naar buiten komt, of niet?!

Jesaja 65, 12

… jullie zal ik voor het zwaard bestemmen,
ieder van jullie zal knielen voor de slacht.
Want ik heb geroepen, maar jullie antwoordden niet,
ik heb gesproken, maar jullie luisterden niet;
jullie deden wat slecht is in mijn ogen,
en jullie verkozen wat ik niet wil.

1. Danken voor de dag.
2. Vergeving vragen voor hun zonden.
3. Bidden voor een goede nacht.

Dan zeg ik: ja, vind je het écht gek dat je dan op een gegeven moment niet meer bidt?! Hoe saai en voorspelbaar kun je het voor jezelf maken…

Het zelfverwijt, zo valt me op, is als het over het gebed gaat groot onder jongeren. (Mijn vermoeden is dat oudere christenen er vaak al mee hebben leren leven óf het zelfverwijt niet meer hardop (durven/mogen?) uitspreken óf de hoop op verandering in hun relatie met God hebben opgegeven.)

Maar goed, de vraag blijft natuurlijk wel hoe je van dat zelfverwijt, dat zich behoorlijk hardnekkig in je geloofsleven kan nestelen, bevrijd kunt worden. Want dat moet natuurlijk kunnen. Het christelijk geloof rust namelijk op het leven en de dood en andermaal het leven van Jezus Christus. En Jezus kreeg die naam om geen andere reden dan mensen te bevrijden van alles wat op ons leven een druk legt.
Het zelfverwijt hoort daar zonder twijfel bij. Het is zonde als je het in je eigen leven herkent én accepteert.

Hoewel er meerdere oorzaken voor dit zelfverwijt zijn aan te wijzen (zoals kerk(cultuur), (groot)ouders, egocentrisme en neiging tot zelfrechtvaardiging) denk ik dat de vinger allereerst bij de volgende reden gelegd moet worden.
Ik heb het idee dat christenen te snel vergeten of maar moeilijk kunnen laten landen hoe groots het is dat de eeuwige God onze Vader is. Dat wil zeggen: hij heeft zich bekendgemaakt, het duidelijkst in zijn Zoon Jezus Christus maar dus ook duidelijk in het Oude Testament, als een Vader die niet zit te wachten op plichtplegingen maar op de liefde van zijn kinderen.

Op zich heb ik geen moeite met een gezond zelfverwijt. Wie structureel langs zijn of haar biologische vader voorbijloopt, hem niet ziet staan of aanspreekt, ja, die heeft alle reden zichzelf genoeg te verwijten. (Al weet ik best dat er genoeg vaders rondlopen die het met hun vaderschap niet zo nauw nemen of genomen hebben. Niet in de laatste plaats omdat ze zelf ook een dramatisch slechte vader hebben gekend.)

God, de Vader van Jezus Christus, is volmaakt goed en volmaakte liefde; een Vader die elke vader en elk kind voor zichzelf wenst.

Dé reden waarom (ik denk: veel) christenen niet of weinig bidden is dat ze niet weten dat God hun Vader is. Eerder laten we het beeld van een kille politie-agent of parkeerwachter in afstandelijk uniform in onze gedachten binnen. Of iemand die als een secretaresse dagelijks een christo-checklist afwerkt. Of een vader/opa die je per elk gemaakt doelpunt 2 euro geeft – en anders niets of alleen een snicker in de kantine). Of als een levende klok, waarin je bij tijd en wijlen wel een batterij (gebed) moet stoppen omdat hij anders geen nut meer heeft.

Neem dit Bijbelse advies ter harte: laat te allen tijde Jezus Christus jouw beeld van God bepalen. Elk ander beeld schiet tekort of stelt teleur.

Praktisch nu.
1. Als je niets tegen je Vader te zeggen hebt, nou, zeg dan niets! Is dat nou zo erg?
2. Als je al tijden niets tegen je Vader te zeggen hebt, sla dan de Bijbel ’s open, lees wie hij was en is, lees hoe zijn Zoon niet zonder hem kan leven, lees over de Naam, het koninkrijk en de wil van God. En leer zo langzaam maar zeker de duivelse gedachte uit je leven te verbannen dat God en de Bijbel saai zouden zijn.
Dan denk ik dat je op een (door God zelf) gegeven moment helder voor ogen komt waarom je weinig of niet bidt. We denken dat de dagen om onszelf draaien…
En weet je wat dat is? Dat is nog ’s saai, man!

Matteüs 6, 7-10

[Jezus:] “Bij het bidden moeten jullie niet eindeloos voortprevelen zoals de heidenen, die denken dat ze door hun overvloed aan woorden verhoord zullen worden [zie hier die saaie, ongelukkig makende en vervloekte zelfrechtvaardiging, DH]. Doe hen niet na! Jullie Vader weet immers wat jullie nodig hebben, nog vóór jullie het hem vragen. Bid daarom als volgt:
Onze Vader in de hemel,
laat uw naam geheiligd worden,
laat uw koninkrijk komen
en uw wil gedaan worden
op aarde zoals in de hemel.”

Toch wordt in de Bijbel wel duidelijk dat God onnoemelijk kwaad kan zijn, bijvoorbeeld tijdens de zondvloed, de tien rampen over Egypte en de verbanning die Israël moest ondergaan. Ook kan God zich terugtrekken en complete duisternis veroorzaken. Het bekendste en meest indrukwekkende voorbeeld hiervan is de duisternis tijdens het sterven van zijn Zoon Jezus Christus aan een kruis op een heuvel: drie uur dikke duisternis.

Het is belangrijk om Gods toorn en duisternis niet aan zijn identiteit toe te schrijven. Alsof God verraderlijke of onbetrouwbare kanten zou hebben. De ene dag licht, de andere dag donker. Nu eens laat hij liefde zien en voelen, dan weer laat hij vanuit het niets zijn woede uitbarsten. Hij zou een God zijn die zijn eeuwige leven laat beheersen door onberekenbare, humeurige buien.
De Bijbel is gelukkig duidelijk: God is liefde. God is licht.

Hoe zit dat dan met die woede en die duisternis? Volgens mij zit het zo: Gods woede en duisternis zijn noodzakelijke uitingen van zijn liefde en zijn licht-zijn. Noodzakelijk bedoel ik dan op twee manieren.

1. Een God die zegt wel liefde te zijn, maar niet woedend kan worden, is geen God van liefde!
Als ik zeg van mijn zoontje Joram te houden, terwijl ik niet kwaad word en optreed als hij mijn waarschuwingen ondermijnt, hou ik niet van hem. Dan bestaat mijn liefde voor hem slechts uit zoetige woorden. Woede komt voort uit gekrenkte liefde. Zoals duisternis voortkomt uit ‘gekrenkt’ licht.

2. Als God niet kwaad kon zijn, zou ik nooit gered kunnen worden!
Stel je eens voor dat God mij liet begaan in m’n gebrekkige, zondige leventje. Dat hij vanuit ‘liefde’ zou zeggen: “Ach, laat David ook maar. Het zou zonde zijn om nog boos op hem te worden.”
Dan zou ik dus nooit bij God kunnen komen. Als God zijn woede om de zonde van de wereld in toom zou houden, had ik een groot probleem. God en mens zouden geen meter dichterbij elkaar kunnen komen.
Daarom is het kruis van Golgota, het noodzakelijke slotstuk van Jezus’ leven waarin hij namens God de zonde van de wereld draagt (dus ook die van mij), mijn geluk. Golgota is de tweede, noodzakelijke stap van God naar de mens. (De eerste stap is natuurlijk de incarnatie, Kerst: God als mens op aarde. De derde stap is Pasen, de dag waarop het nieuwe leven met die God begint, met Jezus als de eerste nieuwe mens!)

God is niet toorn op de wijze waarop hij liefde is. Hij is éérst liefde, daaruit volgt zijn woede. Liefde kan uitlopen op gekrenkte liefde. Andersom kan niet. Gekrenkte liefde kan uit zichzelf geen liefde worden. Een God die van zichzelf toorn is, kan nooit een God van liefde zijn of worden. Toorn is afhankelijk van liefde, liefde niet afhankelijk van toorn.
Hetzelfde geldt voor licht. Licht kan uit zichzelf duisternis worden (wanneer het dimt of uitdooft), maar duisternis kan vanuit zichzelf geen licht worden (daarvoor heb je een tweede (licht)bron nodig).
Daarom is God liefde, en licht.

Maar zonder zijn concrete, gekrenkte liefde zouden jij en ik een groot probleem hebben. Zonder zijn geuite woede zou geen mens gered kunnen worden.

Jesaja 63, 1-6 [met kort commentaar]

[Jesaja:] ‘Wie is het die uit Edom komt, uit Bosra,
in purper gekleed, met praal getooid,
die zich groots en machtig verheft?’
[De HEER:] Ik ben het die in gerechtigheid spreekt
en bij machte is te redden.
[Jesaja:] ‘Hoe komen uw kleren zo rood,
als de kleren van iemand die de wijnpers treedt?’
[De HEER:] Ik heb de perskuip alleen getreden,
geen van de volken hielp me daarbij. [We zijn van Gods gekrenkte liefde afhankelijk. Geen mens maakt zich kwaad mét hem.]
Ik trad hen in mijn woede,
vertrapte hen in mijn toorn.
Hun bloed bespatte mijn kleren,
al mijn kleren werden besmeurd. [Wij houden onszelf liever schoon; zien het mondiale probleem (van de zonde) niet in.]
Ik had besloten tot een dag van wraak,
het jaar van vergelding was aangebroken.
Toen zag ik dat er niemand was die hielp,
ik was geschokt dat niemand mij aanmoedigde.
Op eigen kracht bracht ik redding,
door mijn woede aangespoord. [Zonder die aansporing vanuit God zelf was ik verloren. God is gelukkig niet lui en gemakkelijk.]
Ik heb de volken in mijn woede vertrapt,
met mijn toorn heb ik hen dronken gevoerd. [Wie Gods liefde en redding niet wil, wil liever Gods woede drinken. Dit is de hel.]
Hun bloed liet ik op aarde neervloeien. [Wie Gods liefde en redding niet wil, wil niet leven. ESV: 'And I poured out their lifeblood on the earth.']

Ik denk dat de meeste christenen het op deze manier vóór zich zien: na je overlijden kom je voor God te staan. Deze God staat op een T-splitsing. Hij kijkt je aan, stelt je misschien een vraag (”Hoe gedroeg je je in het leven?” of: “Wat was je laatste daad?” of: “Op grond waarvan moet ik je in mijn hemel toelaten?” of: “Zeg ‘t maar, waar wil je heen?”), maar hij wijst je in ieder geval al snel door naar links (de hel) of naar rechts (de hemel). En daar ga je dan; óf je belandt in een toestand van eeuwig geluk óf in een toestand van eeuwige pijn in vuur en vlammen.

Toen we het hierover hadden, zei een van de twee jongeren op een gegeven moment tegen me: “Ja, maar dat is wel heel simpel zo. Iederéén wil toch naar de hemel?! Wie wil er nu naar de hel?”

Waarop ik zei: “Nou, er zijn genoeg mensen die liever naar de hel dan naar de hemel willen! Let op, ik zeg niet: er zijn genoeg mensen die naar de hel gáán of gestuurd worden, maar genoeg mensen die liever in de hel (dat is: buiten de hemel) willen blijven staan!”
En ik vervolgde: “En je herkent die mensen hier op aarde al snel.”
Ik zag de verbazing in de ogen.

En dus openden we de Bijbel. Bij het beroemdste verhaal van Jezus dat in de Bijbel staat. Het verhaal over de verloren zoons in Lucas 15, 11-32.

We kwamen na een halfuur tot de volgende conclusie: mensen die in de hel gekweld worden, zijn die mensen die niet thuis bij God de Vader willen komen. Ze willen liever buiten blijven.
En wel om de volgende redenen:

1. Ze zoeken het geluk liever buiten God hun Vader en zijn thuis.

Lucas 15, 11-13

Vervolgens zei Jezus: ‘Iemand had twee zonen. De jongste van hen zei tegen zijn vader: “Vader, geef mij het deel van uw bezit waarop ik recht heb.” De vader verdeelde zijn vermogen onder hen. Na enkele dagen verzilverde de jongste zoon zijn bezit en reisde af naar een ver land, waar hij een losbandig leven leidde en zijn vermogen verkwistte.

2. Ze wantrouwen de goedheid van God hun Vader, vanuit de gedachte het zoon-zijn zelf te moeten verdienen.

Lucas 15, 17-19

[Na ellende kwam de zoon] tot zichzelf en dacht: De dagloners van mijn vader hebben eten in overvloed, en ik kom hier om van de honger. Ik zal naar mijn vader gaan en tegen hem zeggen: “Vader, ik heb gezondigd tegen de hemel en tegen u, ik ben het niet meer waard uw zoon genoemd te worden; behandel mij als een van uw dagloners.”

3. Ze worden woedend om de goedheid van God hun Vader.

Lucas 15, 25-28a

De oudste zoon was op het veld. Toen hij naar huis ging en al dichtbij was, hoorde hij muziek en gedans. Hij riep een van de knechten bij zich en vroeg wat dat te betekenen had. De knecht zei tegen hem: “Uw broer is thuisgekomen, en uw vader heeft het gemeste kalf geslacht omdat hij hem gezond en wel heeft teruggekregen.” Hij werd woedend en wilde niet naar binnen gaan [...]

4. Ze veroordelen de goedheid van God hun Vader, vanuit de gedachte het zoon-zijn zelf te moeten verdienen en daar recht op te hebben.

Lucas 15, 29a

De oudste zoon zei tegen zijn vader: “Al jarenlang werk ik voor u en nooit ben ik u ongehoorzaam geweest als u mij iets opdroeg [...]“

5. Ze veroordelen de goedheid van God hun Vader, omdat ze nooit ontdekt en ervaren hebben dat hun Vader altijd al onvoorwaardelijk goed voor hen is geweest.

Lucas 15, 29b-30

“… en u hebt mij zelfs nooit een geitenbokje gegeven om met mijn vrienden feest te vieren. Maar nu die zoon van u is thuisgekomen die uw vermogen heeft verkwanseld aan de hoeren, hebt u voor hem het gemeste kalf geslacht. Zijn vader zei tegen hem: “Mijn jongen, jij bent altijd bij me, en alles wat van mij is, is van jou.”

A. Wil iedereen naar de hemel?
Nee. Want de hemel, het Bijbelse paradijs, is daar waar God (je Vader) is.
- Lang niet iedereen wil er aan geloven dat alleen God zélf hun thuis en hun eeuwig geluk en hun Vader is.
- Lang niet iedereen kan leven met God de Vader die onvoorwaardelijk liefdevol is; een Vader die geen geestelijke prestaties of vergeven (laatste) daden als voorwaarde voor je redding vraagt (’Maar ik moet toch bidden en trouw naar de kerk gaan en op tijd om vergeving vragen?’ Nee, Jezus laat overduidelijk zien dit je geestelijke gedrag niets toevoegt, hélémáál niets toevoegt aan je redding!)
- Lang niet iedereen kan tegen de smalle weg naar God, de weg van genade. De brede weg van zelfrechtvaardiging vindt de mens veel aantrekkelijker.
- Lang niet iedereen kan tegen een Vader die op losers afrent, hen omhelst, ervoor kiest zelf hun schuld op te vangen via (mede)lijden, hen vergeeft en vervolgens uitgebreid met hen gaat zitten eten en lopen dansen. (’Je denkt toch niet dat ik eeuwig met die en die ‘heiden’ ga zitten feestvieren?!’).
- Lang niet iedereen kan het aan dat hij of zij een zoon of dochter van Vader is – zij doen hun leven lang niet anders dan zich uit te sloven een kind van hun Vader te worden.

B. Maar de hel is toch een straf van God?
Ja, het is een ’straf’ voor trotse mensen die om stuk voor stuk egocentrische redenen het buiten verkiezen boven het binnen-zijn bij hun liefdevolle God en Vader. ‘Hij werd woedend en wilde niet naar binnen gaan.’

PS. Er is geen mens op deze wereld die zichzelf niet (ten dele) zal herkennen in deze trots, dit egocentrisme en een grove onderschatting van Gods vaderliefde. Daarom raad ik iedereen aan genoemd boekje aan te schaffen en nauwkeurig te lezen. Tim Keller schrijft het veel duidelijker, uitgebreider en mooier op dan ik in dit blog heb gedaan.
Het is goed nieuws, ook voor (verstokte) christenen die in geestelijke zin snakken naar lucht en liefde.

Wie ‘ja’ zegt bedoelt waarschijnlijk te zeggen dat hij rust vindt bij Jezus Christus, zijn Heer en redder. Deze Jezus heeft namelijk zelf gezegd dat je met al je lasten en zorgen bij hem mag komen, “dan zal ik je rust geven”.

Maar ik kan me ook voorstellen dat je de vraag ontkennend beantwoordt. En je zult zeggen: “Zolang ik nog niet in Gods koninkrijk ben, niet bij de koning, niet bij Jezus en God zelf, leef ik een rusteloos leven. Ik heb geen rust. Daarvoor grijpt me veel teveel in dit leven aan.”
Hoewel zo’n iemand niet ontkent rust te vinden bij Jezus Christus, wordt zijn of haar leven gekenmerkt door een rusteloze opeenstapeling van gebeurtenissen waaraan geen eind lijkt te komen.
Ik denk dat iedereen wel mensen uit zijn buurt kent die zo ongelooflijk veel meer te verduren krijgen dan jijzelf.
De laatste tijd hoor ik niets anders dan kankergevallen, vroeg overlijden, amputaties en andere verschrikkelijke gevallen van pijn, ziekte en dood.

Ik kan begrijpen dat je je dan rusteloos voelt. En hoewel je gelooft in en bouwt op Jezus Christus, de goddelijke rust in levende lijve, verlang je rusteloos naar het signaal van God.
Zoals een voetballer die op zich lekker in z’n vel zit – van binnen rust heeft – in een bepaalde wedstrijd waarin hij tot op het gaatje moet gaan verlangend uitkijkt naar het rustsignaal. “Scheids, is het al tijd?”

Misschien kun je, als het leven je zwaar valt, het christelijk leven nog het beste omschrijven als een leven waarin je zonder rust naar rust verlangt.

Het goede nieuws is dat er een God is die deze onrust niet afkeurt. Alsof hij zou zeggen: “Zeur niet, ik ben er toch. Vind je rust gewoon in mij!” Hij wil wel dat iedereen deze onrust van tijd tot tijd voelt. In die zin gunt hij niemand in deze wereld rust. Rust met die wereld, alsof er niets met die wereld aan de hand is.

Tegelijkertijd is hij een God die met me meedoet. Hij verlangt net zo goed als ik naar een tijdperk van rust: de definitieve doorbraak van zijn koninkrijk dat met de komst van Jezus Christus al in het klein (maar door grootse daden) werd uitgetekend. Die God zal niet rusten voordat hij dat mondiale signaal aangeeft.
En dan is het voor hen die in Jezus geloven geen rust-, maar een eind- en een doorstartsignaal.

Ik geloof in een God die iets groots aan het voorbereiden is. Dat maakt me én rustig (in hem) én rusteloos (zowel om deze wereld als van verlangen).

Jesaja 62, 6-7

Jeruzalem, ik [de HEER] heb wachters op je muren gezet
die nooit zullen zwijgen, dag noch nacht.
Jullie die een beroep doen op de HEER,
gun jezelf geen rust
en gun hem evenmin rust,
totdat hij Jeruzalem weer heeft gegrondvest
en haar roem op aarde heeft bevestigd.

Ik vind namelijk nog steeds dat deze website een plek moet zijn waarin alles gezegd moet kunnen worden. Toch heb ik gemeend, al kan ik het niet naar tevredenheid onderbouwen, om in dit bijzondere geval de enkele kwetsende reacties met de nodige reacties daarop te verwijderen.
Natuurlijk had ik alle eerdere en overige reacties kunnen laten staan, maar ik heb besloten deze reacties maar te verwijderen en de blog met de meditatie vanaf vandaag vrij te houden van reacties.

Misschien had ik eerder tot deze actie moeten overgaan, misschien maak ik hiermee wel een grove communicatiefout omdat ik nu niet iedereen een stem laat hebben.
Toch verlies ik hier in christelijke zin niets mis mee, omdat ik aan deze website – als het eropaan komt – net zo veel waarde hecht als aan een vuilniszak vol rommel.

Toch ga ik er vrolijk mee door.

PS. Ik wil u vragen ‘de zaak’ nu te laten rusten.

Zweren. Ik doe dat zelf nooit. Vroeger mocht het ook niet, weet ik nog. Zweren is namelijk iets dat aan God overgelaten moet worden.
Waarom dat zo is weet ik niet, maar feit is in ieder geval dat God de HEER inderdaad veel zweert.

Er duikt wel meteen een probleem op, want als je zweert moet je te rade gaan bij iets wat groter dan jezelf is. Zoals de oude Grieken bij hun god Zeus of de Romeinen bij Jupiter zweerden.
Die Marokkaanse ploeggenoten zweerden bij zichzelf. Daarom nam ik hun eed ook nooit serieus. Zij zelf waarschijnlijk ook niet, denk ik. Het is gewoon een ‘bastaardeed’, zoals we in Nederland bastaardvloeken kennen. Nietszeggend taalgebruik.

Maar God, bij welke hogere god of instantie zou hij moeten zweren? Dat kan hij dus niet.
En dus zweert hij – als de goddelijke Marokkaan – bij zichzelf. En dat is dus eng. Want als hij ook maar één keer zijn eed breekt, is hij meteen God-af. Niet meer te vertrouwen ook.

Hebreeën 6, 13

Toen God aan Abraham zijn belofte deed, kon hij bij niemand zweren die hoger was dan hijzelf, en dus zwoer hij bij zichzelf…

Soms zweert de HEER wat concreter. Niet – wat vaag – bij zichzelf, maar bij iets wat onlosmakelijk bij hem hoort: zijn rechterhand en zijn arm. (Dat las ik gisteren.)

Jesaja 62, 8a

De HEER heeft gezworen bij zijn rechterhand
en bij zijn sterke arm…

Wat betekent dat? Volgens mij wil God daarmee het volgende zeggen: “Beste mensen van wie ik hou, als ik ook maar één keer mijn belofte of eed breek, dan hak ik mijn rechterhand, mijn goeie, eraf!” En ook dat is een manier om te zeggen dat hij dan God-af is.
Vleugellam. Onvolmaakt. Afhankelijk.

Ook zegt hij daarmee. “Als ik iets bij mijzelf en dus ook bij mijn rechterhand en arm zweer, draag ik jullie op om goed te kijken. Goed naar die hand te kijken. Let op wat ik jullie geef.
Elke keer als je iets van me krijgt, of het nu eten is, of drinken, of genade, of vergeving, of mooi weer, of vriendelijkheid, of een levensmaatje… elke keer moet je daar mijn rechterhand en sterke arm in zien.”

Gods hand blijft zich openen, en zijn arm blijft zich uitstrekken. In de tijd van Israël al, maar sinds de komst, dood, opstanding en hemelvaart van zijn Zoon Jezus Christus nog altijd. Niet voor niets wordt al eeuwen beleden dat Jezus bij zijn komst in de hemel aan Gods rechterhand heeft plaatsgenomen. Vanaf die plaats, die goede onverwoestbare plaats, deelt hij nog steeds van alles uit wat ik nodig heb: zijn nabijheid, zijn Geest, tijd, zuurstof, zonlicht, ons dagelijks brood, enzovoort enzovoort.

Wat een tekst, Jesaja 62, 8-9!

Jesaja 62, 8-9

De HEER heeft gezworen bij zijn rechterhand
en bij zijn sterke arm:
‘Nooit meer geef ik jullie graan
aan je vijanden te eten,
nooit meer zullen vreemdelingen de wijn drinken
waarvoor jullie je hebben afgemat.
Zij die het graan oogsten, zullen er ook van eten
en ze zullen de HEER erom prijzen;
zij die de druiven plukken, zullen ervan drinken
in de voorhoven van mijn heiligdom.’

PS. Mochten er nog mensen aan twijfelen of er alcohol bij God te krijgen is, dan raad ik u aan bovenstaande laatste 2 regels 10 keer achter elkaar te lezen.
Laat ook heerlijk landen wáár die wijn genuttigd wordt.
Ik zie het al voor me. Dat we uit de rechterhand van de HEER een gloednieuwe, ongeëvenaarde, hemelse wijn krijgen aangeboden. Hij zweert dat het gaat gebeuren!

God zelf biedt me in zijn Woord een manier aan om de hoop die christenen hebben aantrekkelijk concreet te houden.

Br. A: Zo, broeders, we zijn bij Opwekking 599 aanbeland. Wat vinden jullie van dat lied?
Br. B: Nou, mooie melodie. Ja, op zich wel aardig…
Br. A: Maar?
Br. B: Maar het komt toch wel wat remonstrants op mij over.
Br. C: Hoezo, broeder?
Br. B: Nou, dat zinnetje ‘Hij wacht alleen nog maar totdat jij komt’ zint me niet zo.
Br. A: Hm… nou je het zegt. Zo staat de keuze van de mens natuurlijk veel te centraal hè?
Br. B: Zo is het. Het is juist gereformeerd om te zeggen dat God máákt dat wij naar hem toekomen?
Br. A: Dat lijkt me correct, broeder. Dát is het evangelie zoals het al eeuwen in onze belijdenisgeschriften is opgetekend, is het niet?

[Beide andere broeders knikken instemmend. Er volgt een stilte, en na een tijdje:]

Br. C: Aan de andere kant… in de gelijkenis van de Verloren Zoon wordt wel degelijk duidelijk dat de vader aan het wachten is. En ik heb niet het idee dat de vader máákte dat zijn zoon thuiskwam. Hij haalt zijn zoon niet in het buitenland op of iets dergelijks.
Br. A en B [geschrokken] Warempel, dat is waar ook! Wat nu, broeders?
Br. C: We zouden dit lied gewoon kunnen overslaan, en doen alsof onze neuzen even bloedden?
Br. A: Nee, dat valt op een gegeven moment teveel op. Laten we dat bij het gemiddelde van eenmaal per 15 liederen houden.

[Stilte, na een tijdje:]

Br. B: Ik heb een idee!
Br. A: Vertel op!
Br. B: Als we nu eens zouden voorstellen om dit lied alleen in vriendendiensten te zingen, waarin veel niet-christenen zitten die zich zullen herkennen in de verloren zoon?
Br. C: Ja, maar [hm] maak je dan geen onterecht onderscheid tussen gemeenteleden en mensen buiten de kerk? Alsof niet-christenen wél zelfstandig een geloofskeuze moeten maken en wij, gemeenteleden, níet.
Br. B: Beste broeder, wij horen toch bij het uitverkoren verbondsvolk, wij hoeven ons toch niet met de verloren zoon te identificeren?!
Br. C: [na enige aarzeling] O ja, dat is ook zo. Nu je het zegt. Inderdaad, ik herken mezelf eerlijk gezegd ook nooit in die verloren zoon…
Br. B: Nou, ik ook niet.
Br. A: Ik ook niet.

[Korte stilte, daarna:]

Br. B: Nou, zullen we het dan zo afspreken? Opwekking numero 599 laten we niet in de reguliere diensten zingen, maar we staan wel toe dat hij in andersoortige diensten met het oog op gasten gezongen wordt.
Br. A: Ik vind dat een weloverwogen beslissing, broeder.

[Stilte, na enige tijd:]

Br. C: Bij nader inzien heeft dit lied trouwens ook wel prachtige trekken van Psalm 139. En het vertelt ook prachtig over Gods onvoorwaardelijke liefde. En ongelooflijk, ik merk er heel mooi het plaatsvervangend verlossingswerk van Jezus Christus in op.
Br. A en B [in koor, verontwaardigd]: Genoeg broeder!

[Br. C zwijgt, z'n hoofd voorover gebogen. Daarna kijkt hij met betraande ogen zijn collega's aan.]

Br. B: En zie ik nu echt dat het lied je nog ontroert ook?! Kom op zeg! Wèl je hele leven met droge ogen de 150 prachtige psalmen zingen, en dan hier een potje gaan zitten janken na één liedje?
Br. C: Sorry, maar de tranen kwamen gewoon opzetten.
Br. A: We hebben besloten. Zo blijven we bezig, zeg! Nummer 600 is aan de beurt. Heeft iemand daar misschien een mening over?

natuurlijk heb ik er even over gedacht om alle ingestuurde reacties van m’n site te verwijderen. Verschillende mensen hebben daarop bij mij, zowel publiek als anoniem, aangedrongen. De diepste reden waarom ik dat ook werkelijk zou doen is dat het religieuze sensatiezucht in de hand werkt. Je weet wel, zoals het Nederlands Dagblad zich als het religieuze equivalent van RTL-Boulevard presenteert. Lekker de zaken ophitsen met schreeuwerige en rellerige koppen, natuurlijk om de discussie alvast aan te zwengelen en in-de-pen-klimmers te trekken voor de opiniepagina de dagen daarop.
Het aantal bezoekers van deze site is in de afgelopen week verdrievoudigd. Ik vermoed ook vanwege de flauwe sensatie.

De reden dat ik de reacties heb laten staan is dat ik deze site niet wil opwerpen als een soort vervanging van de kerken. Alsof ik hier de GKv vertegenwoordig. Alsof ik u verantwoording schuldig ben. Alsof ik hier een dominee in functie ben. (Al wás ik het, dan nog zou ik alles plaatsen, hoe graag mensen me ook in een overzichtelijk en bekend (vrijgemaakt) hokje willen plaatsen of zien. U doet uw best maar, het lukt u toch niet. Het lukt me mezelf niet eens, al schijn ik geschaard te kunnen worden onder de ‘evangelical-protestants’ waarmee ik overigens prima kan leven.)
Ook kan, wil en moet ik niet bepalen hoe eventuele lompe reacties bij derden overkomen.

Dit is een site waarop ik mijn bedenksels en preken publiceer. Wat u daarvan vindt – of u mij nou een gemene wolf, een vrolijk of juist dwars schaap, of een heerlijke herder vindt – zal me een zorg zijn. Doet me ook niks. Al laten sommigen schrijnend blijken goede tegenhangers te zijn van de klini-clowns. ‘Dames en heren, mag ik aan u voorstellen: de grefo-pipo’s!’ Zet ze op een podium, laat ze elkaar vrijgemaakte vliegen afvangen, en het kerkelijk publiek ligt in een deuk.

Wat er natuurlijk wel gebeurt is dat er zich een geestelijke (!) scheiding aan het voltrekken is tussen mensen. En hoewel Paulus oproept om te allen tijde de eenheid te zoeken, vind ik dit in dit geval een goede ontwikkeling. Want de GKv zijn al jaren geen eenheid meer, zijn dat vanaf het begin ook niet op geestelijke wijze geweest. De ware-kerk-gedachte van weleer was wel duidelijk en wellicht fijn, maar is niet op Bijbelse gronden te verdedigen.
Maar geen paniek, de GKv hoeven ook niet een op zichzelf staande eenheid te zijn. Zoiets afgebakends en controleerbaars bestaat niet, is ook niet iets om naar te streven.

Verkondig als predikers ‘gewoon’ het evangelie van Jezus Christus, in al haar eenvoud, schoonheid, ernst en goedheid. Dan merk je vanzelf wel hoe mensen daarop reageren.
Ik zou me als prediker ernstig zorgen maken wanneer er in mijn gemeente van 200/300/400 man geen scheiding ontstaat na mijn preken. Want het gaat er bij mij niet in dat er binnen de GKv in de afgelopen decennia overal christelijke eenheidsgemeentes zijn ontstaan én gebleven. Ik vermoed eerder veel bijgeloof, kleingeloof en ongeloof aan te treffen.

Ook vermoed ik dat menig predikant een sfeer van pappen-en-nathouden in stand heeft gehouden. En dat moet een keer ophouden en openbarsten. Veel mensen zijn flauw of ziek van die nietszeggende sfeer, het vaak totale gebrek aan Godsvertrouwen (zie kerkelijke omgang met Mexicaanse Griep), het structureel afkappen of overgenuanceerd evalueren van mooie initiatieven, en het totale gebrek aan relevant en betrokken kerk-zijn.
Let op, ik hoop natuurlijk niet op nieuwe kerkgemeenschappen. Echt, het gedrag van de nieuwe vrijgemaakten en dat van al die andere angstige predikers die ‘eruit’ gaan ‘omdat ze zich niet meer in de GKv kunnen herkennen’, verfoei ik. En dat zouden meer mensen moeten doen. Ik vind dat mensen zonder karakter, mensen met een absurd, eng en versmald wereld- en kerkbeeld. Zo ongelooflijk zielig.

Wie Christus preekt, zal merken dat er een scheiding optreedt. Anders gezegd: in gemeentes waarin de lieve vrede heerst, wordt Christus niet gepreekt.
We hoeven m.i. niet de schijn op te houden dat Christus gesettelde kerkmensen niet meer boos en opstandig maakt of hun verborgen angsten niet aan de oppervlakte brengt, omdat deze mensen lid zijn (geworden) van een GKv-gemeente. Alsof een kerk(verband) op zich, welke het ook maar is, mensen tegen de kracht van Christus’ Geest ‘beschermt’ en deze Geest hen, omdat ze ‘binnen’ zouden zijn, niets meer doet.
Ook mensen binnen de GKv kunnen (wellicht ongemerkt) kiezen voor het duistere leven van satan.

Als prediker heb ik mezelf en anderen op dit laatste te wijzen. Want het zou zomaar kunnen zijn dat u in uw ‘geestelijk’ leven eerder in het duister dan in het licht blijkt te leven. De Geest vraagt ons in ieder geval steeds om Jezus-christelijke keuzes te maken, niet om vrijgemaakte denk- en doekaders in stand te houden.
Wie dit laatste niet aan kan, heeft een probleem. Maar zadel mij of anderen alsjeblieft niet met uw problemen op. U moet veranderen, niet uw ‘vijanden’. Als u niet buiten in de heerlijke zon (van Christus) wilt staan, moet u dat zelf weten. Maar draag mij en anderen niet op met u naar binnen te keren.

Ik geloof in de eenheid van door Christus geheiligde mensen, niet in de eenheid van de GKv op zich.

Praktijkvoorbeeld 2
Vandaag kreeg Margreet een ‘Handreiking voor een evenwichtige plek voor ‘Opwekking’ in de liturgie’ uit de kerk mee. Daarin wordt door een daarvoor aangestelde groep GKv’ers (het zogenaamde Deputaatschap Kerkmuziek) redelijk uitgebreid betoogd op welke criteria sommige Opwekkingsliederen wel en andere niet worden geselecteerd.
We moeten er bijvoorbeeld op bedacht zijn dat de liederen niet om ons gevoel en onze vroomheid draaien. Ook hebben we te waken voor ‘onbijbelse overwinningstheologie’ en tenslotte moeten we het gevaar van ‘remonstrantse invloeden’ niet onderschatten, ‘alsof het draait om de keuze van de mens’.
En dus is er nu ongeveer 15% van het aantal Opwekkingsliederen goedgekeurd om in de GKv gezongen te worden.

Ik moet om beide bovenstaande voorbeelden vooral glimlachen. Vooral het tweede voorbeeld is niets anders dan cabaret. Oké, een behoorlijk misplaatst cabaret inclusief een grote portie plaatsvervangende schaamte, maar toch.

Het eerste praktijkvoorbeeld vind ik getuigen van grove zelfoverschatting en controledwang. Maar vooral is het totale onderschatting van Gods krachtige Geest. Alsof mensen in een kerkelijke gemeente anno 2010 niet zelf kunnen aanvoelen en bepalen of er wel of geen evangelie is verkondigd. (Tip: kijk gewoon naar de gezichten van kerkgangers als ze de kerk uitlopen, of luister naar hun gesprekken na een kerkdienst. Ik denk zelfs dat de tijd van het napraten in de kerkhal of op het -plein veel zegt over het uur daarvóór. Zoals het ook in een voetbalkantine drukker is na een overwinning van de thuisploeg; daar moet uitgebreid op gedronken worden!)

Mijn eerste vraag is: waarom en waarvoor zou je als prediker bang zijn? Juist als je een gemeente voor je ogen geestelijk ziet groeien, ben je toch niet bang dat de boom omvalt als er toevallig een paar lompe bouwvakkers langskomen die geen verstand van de natuur blijken te hebben?
Wees niet bang. We leven echt niet meer in de voorbije eeuwen waarin het gros van de kerkmensen als een stel ongeschoolde, ongeletterde en onderontwikkelde kleuters alles voor zoete koek slikt.
Ik ben ervan overtuigd dat de meeste christenen in de GKv zélf christen (kunnen) zijn.

Het tweede voorbeeld getuigt van typisch vrijgemaakte haarkloverij, zuinigheid, nattevingerwerk en – ja hoor, daar duikt hij weer op – angst. Angst om mensen voor het hoofd te stoten, wanneer een lied niet helemaal strookt met de gereformeerde dogmatische beginselen. Angst voor ruzies, scheve gezichten en boze brieven aan de kerkenraden. Angst om de bordjes zo nu en dan heerlijk scheef te hangen. Angst voor geestelijke dynamiek en spanning. Angst voor misverstanden.

En ja, dan krijg je dus onbegrijpelijke gedachtekronkels als dit voor je kiezen: een werkelijk prachtig lied als ‘Nog voordat je bestond, kende hij je naam’ (Opwekking 599) is niet geselecteerd omdat het – dogmatisch bekeken – niet ‘hij wacht alleen maar totdat je komt’ moet zijn, maar ‘God máákt dat je komt’.
Hier spreekt het grote theologische geweten, dat logischerwijs wel moet kunnen spreken maar zeker niet moet regeren. Het geweten heeft namelijk ook de neiging erg beklemmend te werken.

Mijn tweede vraag, naar aanleiding van beide voorbeelden, is: waarom bestaat deze (liturgische) controlfreakerigheid nog altijd in de GKv? Natuurlijk, ik weet wel waar deze controledwang vandaan komt – hij zit ons sinds ‘44 in de genen -, maar ik begrijp niet waarom we er nog steeds niet afscheid van hebben willen nemen. Juist op synodaal niveau.

Ik vermoed dat de synode en dergelijke deputaten hun ‘publiek’ structureel als infantielen en domme kleuters beschouwen die zich om het minste of geringste het lazarus schrikken, bang worden en wegvluchten.
En daarom schrijven synode en deputaten ons als een stel kleuterjuffen nog steeds van alles voor, tot aan de liedjes die we wel of niet mogen zingen toe. Dit alles onder het mom van ‘evenwichtigheid’ en ‘afgewogen beslissingen’.
En ik denk: Jammer… de bepalende mannen van de GKv denken nog steeds niet volwassen. En laten het gewone kerkvolk niet volwassen wórden. (Leer toch van de apostelvergadering in Handelingen 15, zou ik willen zeggen. Daar werd geestelijk beleid gemaakt, daar werd geregeerd.)

En nu ga ik weer in de blokkenhoek spelen. Als dat mag natuurlijk. Juf, waar bent u?!

Ik praatte met goede vrienden, ik ontdekte Tim Keller maar vooral John Piper. Die laatste sprak, en dat was een geweldige openbaring voor me, over geluk in God. En over genieten van God. En over de glorie of heerlijkheid van Christus van waaruit hij Bijbels, dus prachtig, theologiseert en spreekt.
Inspirerend, en nieuw. Voor het eerst in mijn leven vond ik het christelijk geloof in plaats van een ‘kloppend leerstuk’ een aantrekkelijke manier van leven!

Toch denk ik dat er geen verschil zit tussen wat gereformeerden belijden en wat John Piper mij geleerd heeft. Ik denk wèl dat gereformeerden de Bijbel vaak tekort doen door minder aandacht te schenken aan bovenstaande typeringen over geluk, genot en glorie dan de Bijbel ons wil laten doen.

Ik vermoed dat de Heidelbergse Catechismus hier (onbedoeld) debet aan is. Want dit leerboek zet in met ‘troost’: ‘Wat is uw enige troost in leven en sterven?’ Antwoord: ‘Dat ik in leven en sterven het eigendom ben van Jezus Christus.’
Dit is natuurlijk een wat negatievere inzet van een geloofsleer. Want wanneer moet een kind (van God) getroost worden? Als hij in een negatieve situatie zit.

John Piper werkt vanuit de Westminster Confessie uit 1646. Die start met de vraag: ‘Wat is het hoogste doel van de mens?’ Antwoord: ‘Het hoogste doel van de mens is God te eren en Hem voor eeuwig te genieten.’
Dit klinkt veel positiever, spreekt mij daarom ook meer aan.

Maar zit er verschil tussen die twee inzetten? Volgens mij niet. De reden daarvan is dat beide antwoorden op God zelf gericht zijn. En een mens kan alleen van God genieten als hij zich erin verheugt het eigendom van Jezus Christus te zijn. Antwoord 1 van de Heidelbergse Catechismus eindigt niet voor niets met de zin: ‘Hij (Jezus Christus) maakt mij van harte bereid om voortaan voor hem te leven.’
Het nadeel van deze laatste uitspraak is dat niet duidelijk wordt op welke manier ik voor Jezus wil leven. Het is in ieder geval ‘van harte’. Niet met tegenzin of een dwarse houding.
De Westminster is hierin duidelijker; die spreekt over eren en genieten. Spreken ze elkaar tegen? Nee, ze vullen elkaar aan. Maar juist naar die aanvulling, naar dat genieten van God, verlangde mijn ziel tot het moment dat het binnenkwam. Sindsdien groeit het, met vallen en opstaan. En vertel ik het graag door.

Als je mij zou vragen hoe ik kort en bondig antwoord zou geven op de vraag wat mijn enige troost in leven en sterven is, dan zou ik zeggen: “Gelukkig (!), God is er voor me!”

Gelukkig is het God zelf die me vaak uit geloofsdallen naar boven laat kruipen. Hij pakt me door zijn Geest bij mijn verstand, bij mijn hart, hij laat me zonden belijden, hij pakt mijn handen, en ja hoor, de Bijbel gaat open.
En hij laat de vreugde weer ouderwets naar binnen stromen.

En wat komt dan weer aan de oppervlakte hoe beperkt ik over God en mezelf denk. Want ik verwacht weer te lezen hoe ik vergeven word, hoe ik door God gerechtvaardigd en geheiligd ben, hoe hij me in Christus ziet, wat hij me allemaal geeft, hoe het christelijk leven er hoort uit te zien.
Maar daar het God niet om. Niet ten diepste.

Ik las vanmorgen Jesaja 62. En daarin maakt mijn God bekend dat hij niet stil zal blijven ‘totdat het licht van Jeruzalems gerechtigheid daagt en de fakkel van haar redding brandt’ (vers 1). Ook roept hij ons op zichzelf geen rust te gunnen ‘totdat hij Jeruzalem weer heeft gegrondvest en haar roem op aarde heeft bevestigd’ (vers 7).
Als christen mag ik dan natuurlijk meteen denken aan het nieuwe Jeruzalem dat uit de hemel zal neerdalen. En dat is dan weer het nieuws dat Jezus Christus zelf is komen aankondigen maar dan met de term ‘koninkrijk van God’.
God gunt zichzelf geen rust voordat die nieuwe wereld staat als een huis.

Ook geeft hij die stad een nieuwe naam (vers 2, 4 en 12) en kroont hij haar met een schitterende kroon en koninklijke tulband (vers 3). Prachtig allemaal, en het mooie is: het zal me allemaal overkomen! Ikzelf ben totaal nog niet in beeld geweest. Mijn redding, lot en toekomst ligt in Gods gedachten en handen, niet in de mijne.
Het is de kunst, die Gods Geest me telkens moet laten inzien en leren, om terug te vallen op die trouwe God en Heer.

En nu heb ik het mooiste nog niet genoemd. Want naast de goddelijke gift van een nieuwe stad, die nieuwe namen, die schitterende kroon, de onverwoestbare belofte van een nieuw en eeuwig leven, verlang ik het meest naar God zelf. En concreter: dat hij naar mij lacht. Dat hij plezier in mij heeft. Dat hij naar mij verlangt.
En laat hij dat nou vanmorgen opnieuw tegen mij hebben gezegd. Het zijn zijn eigen woorden.

Jesaja 62, 4-5

“Men noemt je niet langer ‘Verlatene’
en je land niet langer ‘Troosteloos oord’,
maar je zult heten ‘Mijn verlangen’
en je land ‘Mijn bruid’.
Want de HEER verlangt naar jou
en je land wordt ten huwelijk genomen.
Zoals een jongeman een meisje tot vrouw neemt,
zo zullen jouw zonen jou ten huwelijk nemen,
en zoals de bruidegom zich verheugt over zijn bruid,
zo zal je God zich over jou verheugen.”

In dit blog wil ik de andere reden aangeven. En die zou ik zo willen neerzetten:

We bidden niet vanwege een gemis of gebrek aan verwondering om God.

Het lijkt me een van de grootste valkuilen van het christelijk geloof, vooral als je in een christelijk gezin bent geboren en opgegroeid: sleur, saaiheid, verveling staan zo goed als synoniem aan God!
Wanneer deze gedachte ingang vindt in je gedachten en daarin vervolgens ‘heerlijk’ gedijt, heeft dit direct effect op je gebedsleven. Óf je stopt ermee óf je komt terecht in een stroom van cliché’s en algemene waarheden die je na verloop van tijd de keel uithangen.

Natuurlijk, danken en bidden gaat nog prima. Want er is altijd wel wat te danken of er is altijd wel iets om aan God te vragen. Begrijp me goed: met bidden en danken is niets mis. Het heeft hun eigen plaats in het christelijk gebedsleven.
Maar alles staat of valt met verwondering. (Zie het ‘Onze Vader’, eerste bede: ‘Uw naam moet geheiligd worden’. Dat moet dan wel een wonderbaarlijke naam zijn!)

En dat klinkt je misschien vreemd of nieuw in de oren. Maar als ik zeg dat op een vriendschap of huwelijk exact hetzelfde van toepassing is, wordt de roep om verwondering misschien duidelijker en acceptabeler.
Een huwelijk lijkt me erg saai worden wanneer je elkaar alleen maar voor dingen (be)dankt en om dingen vraagt (bidt). Wanneer ik mijn vrouw stelselmatig alleen maar bedank voor bijvoorbeeld de was, de boodschappen en de verzorging van Joram, en haar bijvoorbeeld alleen maar vraag om mijn overhemd te strijken en de thermostaat lager te zetten, wordt onze bijzondere band saai, voorspelbaar en vol sleur.

Het is juist de kunst om mij te blijven verwonderen en verbazen om wie zij is. En daar heb ik voor te vechten, ik moet er de tijd voor nemen, ik moet goed kijken, voelen, proeven, luisteren en zelfs ruiken. Vooral als ik haar steeds langer mag kennen, want wat mooi is wordt al snel normaal.

Ook als je God al lang kent – en ik voel de hoogmoed van die woorden afdruipen – moet je goed naar hem blijven kijken en luisteren. Wie alleen maar kan zeggen dat God graag vergeeft en dat hij liefde is, hoort dit zichzelf op een gegeven moment wel erg vaak zeggen. En dat is saai. Dat maakt God saai. En dan verval je vanzelf in danken en bidden.

HOE LEER IK VERWONDERING?

Verwondering vraagt mijns inziens om aandacht voor het detail. Je kunt tegen je kind verwonderd zeggen: “Kijk, daar rijdt een trein!” En hij zal zich verwonderen, maar bij een derde of vierde keer niet meer.
Daarom is het belangrijk om regelmatig details te benoemen. Is het een lange trein? Welke kleuren heeft het? Wat is het type? Rijdt-ie snel of langzaam? Zie je de mensen zitten? Hoeveel wagons zijn het? Enzovoort enzovoort.

Hetzelfde geldt voor de schepping. Ik heb geleerd om niet meer te zeggen: “Moet je die vogel eens zien!”, maar om de vogelsoort te benoemen. Want tussen een duif en een kraai zit nogal een verschil om over hun eigen, specifieke geluiden nog maar te zwijgen.
Aandacht en waardering voor de details houdt de wereld om ons heen boeiend, en levert ook mijzelf de nodige uitdaging op (want ik ben bijvoorbeeld helemaal niet thuis in de vogelwereld).

Met verwondering om God in de persoon van Jezus Christus gaat het niet anders. Tuurlijk, God is liefde. Maar waaruit blijkt dat dan? Kun je dat aantonen? (Enne… wil je dat wel kunnen aantonen?)
Koppel die liefde eens aan de schepping. Of aan papa en mama. Of aan een TV-programma. Of aan een (gelezen) daad van een Oudtestamentisch figuur of aan een ontmoeting van Jezus Christus met een Israëliet.

In verwondering zit het woord ‘wonder’. Wie nieuwsgierig en ongehaast om zich heen kijkt, en wie nauwkeurig in de Bijbel leest, zal veel wonderen ontdekken en kunnen doorgeven.